Pay Devri ve Vergilendirme

Anonim şirkette payın belgeye bağlanması

Anonim şirkette pay, kural olarak bir kıymetli evraka bağlanmadan da devredilebilir. Ancak vergilendirme bakımından belirleyici olan, payın pay senedine veya ilmühabere bağlanmış olmasıdır. Pay senedi bastırılmamış bir anonim şirkette payın devrinden doğan kazanç, elde tutma süresine bakılmaksızın değer artış kazancı olarak vergilendirilebilir.

Pay senedi bastırılması yönetim kurulu kararı ile mümkündür ve maliyeti düşüktür. Buna karşılık devirden sonra geriye dönük olarak yapılamaz. Bu nedenle pay senedi veya ilmühaber çıkarma kararı, satış görüşmeleri başlamadan önce gündeme alınmalıdır.

İki yıllık elde tutma süresi ve gelir vergisi istisnası

Gelir Vergisi Kanunu, tam mükellef kurumlara ait olan ve iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetlerinin elden çıkarılmasından sağlanan kazançları değer artış kazancının dışında bırakır. Uygulamadaki karşılığı şudur: pay senedine bağlanmış ve iki yılı aşkın süredir elde tutulan bir anonim şirket payı, gerçek kişi ortak tarafından satıldığında kural olarak gelir vergisine tabi olmaz.

Sürenin başlangıcı, payın değil pay senedinin ya da ilmühaberin iktisap tarihidir. Gelir İdaresi’nin yerleşik uygulamasına göre ilmühaberlerin devri hisse senedi devri hükmündedir ve ilmühaberin daha sonra pay senediyle değiştirilmesi hâlinde sürenin başlangıcı olarak ilmühaberin edinim tarihi esas alınır. Bu nedenle ilmühaber, pay senedi bastırılana kadar süreyi işletmeye başlatan pratik bir araçtır.

• Süre, pay senedinin veya ilmühaberin iktisap tarihinden itibaren işler
• İlmühaber nama yazılı olarak düzenlenir ve pay senediyle değiştirildiğinde süre kesilmez
• Bedelsiz sermaye artırımıyla edinilen paylarda iktisap tarihi ayrıca değerlendirilir
• Kurum ortaklar bakımından kurumlar vergisi istisnası ayrı şartlara tabidir

Limited şirkette pay devri: noter onayı tek başına yetmez

Limited şirket payının devri, uygulamada en sık eksik tamamlanan işlemlerden biridir. Devir sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması ve imzaların noterce onaylanması zorunludur; ancak bu tek başına devri tamamlamaz.

Devrin şirkete karşı hüküm ifade edebilmesi için, esas sözleşmede aksi öngörülmemişse genel kurulun onayı gerekir. Onaydan sonra devrin pay defterine kaydedilmesi ve ticaret siciline tescil ile ilan edilmesi gerekir. Noterde imzalanmış ancak genel kurul onayı alınmamış bir devir sözleşmesi, taraflar arasında borç doğursa da devralanı ortak hâline getirmez. Bu eksiklik çoğu zaman yıllar sonra, kâr payı dağıtımı veya bir genel kurulda oy kullanılması sırasında ortaya çıkar.

Limited payların vergilendirilmesi

Limited şirket payları kıymetli evraka bağlanamaz; bu paylar için pay senedi veya ilmühaber çıkarılamaz. Dolayısıyla anonim şirketlerdeki iki yıllık istisna limited şirket paylarına uygulanmaz ve devirden doğan kazanç, elde tutma süresine bakılmaksızın değer artış kazancı olarak değerlendirilir.

Uzun vadede pay satışı öngören ortaklıklarda, şirketin türünün baştan anonim şirket olarak seçilmesi ya da devirden yeterince önce tür değiştirme yoluna gidilmesi, sonradan telafisi mümkün olmayan bir farkı ortadan kaldırır.