Noterde imzalanmış bir pay devri sözleşmesi devralanı tek başına ortak yapmaz. Devrin tamamlanması için genel kurul onayı, pay defterine kayıt ve ticaret siciline tescil gerekir.
Limited şirket payının devri, uygulamada en sık yarım bırakılan işlemlerden biridir. Taraflar notere gider, sözleşmeyi imzalar, bedeli öder ve işlemin tamamlandığını düşünür. Oysa devir bu noktada henüz şirkete karşı hüküm ifade etmez.
Devrin dört adımı
Limited şirkette pay devrinin tamamlanması için birbirini izleyen dört adım gerekir.
- Yazılı devir sözleşmesi ve noter onayı. Devir sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması ve imzaların noterce onaylanması zorunludur. Bu bir geçerlilik şartıdır, ancak tek başına yeterli değildir.
- Genel kurul onayı. Esas sözleşmede aksi öngörülmemişse, devrin şirkete karşı hüküm ifade edebilmesi için genel kurulun onayı gerekir.
- Pay defterine kayıt. Onaydan sonra devir, şirketin pay defterine işlenir.
- Ticaret siciline tescil ve ilan. Devir ticaret siciline tescil edilir ve ilan olunur.
Bu adımların ilki tamamlanıp diğerleri atlandığında, ortada taraflar arasında borç doğuran ancak devralana ortaklık sıfatı kazandırmayan bir durum kalır.
Eksiklik ne zaman ortaya çıkar
Sorun genellikle işlem sırasında değil, yıllar sonra fark edilir.
- Kâr payı dağıtımında. Pay defterinde görünmeyen kişi, kâr payı talebini dayandıracağı ortaklık sıfatını ispat edemez.
- Genel kurulda oy kullanılırken. Ortaklık sıfatı tartışmalı olan kişinin katılımıyla alınan kararlar iptal davasına konu olabilir.
- Şirketin satışında. Alıcı tarafın hukuki incelemesinde pay defteri ile sicil kayıtları arasındaki uyumsuzluk ortaya çıkar ve işlem durur.
- Miras açıldığında. Devri tamamlanmamış paylar, kimin terekesinde sayılacağı tartışmasını doğurur.
Esas sözleşmenin rolü
Kanun, genel kurul onayı şartını esas sözleşmeyle kaldırma imkânı tanır. Payların serbestçe devredilebilmesi isteniyorsa, bu hükmün esas sözleşmede açıkça yer alması gerekir.
Bunun tersi de mümkündür: esas sözleşmeye konulacak ek şartlarla devir daha sıkı kurallara bağlanabilir. Aile şirketlerinde payların üçüncü kişilere geçmesini engellemek isteniyorsa doğru yer burasıdır.
Hangi yön tercih edilirse edilsin belirleyici olan, esas sözleşmenin ne dediğidir. Devir işlemine başlamadan önce okunması gereken ilk belge budur.
Devir öncesi kontrol listesi
- Esas sözleşmede pay devrine ilişkin özel bir hüküm var mı?
- Şirketin pay defteri düzenli tutulmuş mu, mevcut kayıtlar sicil ile uyumlu mu?
- Devredilecek pay üzerinde rehin, haciz veya intifa hakkı bulunuyor mu?
- Devredenin şirkete ödenmemiş sermaye borcu kaldı mı?
- Genel kurul çağrısı usulüne uygun yapılabilecek durumda mı?
Son madde özellikle önemlidir. Ortaklar arasında uyuşmazlık varsa, genel kurulun toplanamaması devri fiilen kilitleyebilir. Bu ihtimal, devir sözleşmesi imzalanmadan önce değerlendirilmelidir.
Vergisel boyut
Limited şirket payları kıymetli evraka bağlanamadığından, anonim şirketlerde geçerli olan iki yıllık gelir vergisi istisnası limited paylar için uygulanmaz. Devirden doğan kazanç, elde tutma süresine bakılmaksızın değer artış kazancı olarak değerlendirilir.
Uzun vadede pay satışı öngörülen ortaklıklarda, şirket türünün baştan anonim şirket olarak seçilmesi ya da devirden yeterince önce tür değiştirilmesi, sonradan kapatılamayacak bir farkı ortadan kaldırır.
Sonuç
Limited şirkette pay devri tek bir imzayla değil, sırası bozulmaması gereken bir işlemler zinciriyle tamamlanır. Zincirin herhangi bir halkası eksik kaldığında ortaya çıkan sonuç, çoğu zaman devrin hiç yapılmamış olmasından daha karmaşıktır.
Randevu Talebi
Pay Devri ve Vergilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için değerlendirme yapılmadan hareket edilmemelidir.